Art block là một khái niệm rất nghệ. Nghe thôi đã thấy mùi trà sữa, nhạc chill và ánh mắt xa xăm nhìn vào sketchbook trắng tinh lúc 2 giờ sáng. Trong giới học vẽ, art block thường được mô tả như một “căn bệnh tâm hồn”, nơi người nghệ sĩ không thể sáng tạo, không thể cầm bút, không thể làm gì ngoài việc nằm lướt Pinterest và tự trách bản thân. Nhưng câu hỏi đặt ra là: Art block thật sự đáng thương, hay chỉ là phiên bản có thẩm mỹ hơn của sự lười biếng?

Người học vẽ nào cũng từng trải qua cảm giác này. Ban đầu ai cũng đầy quyết tâm: “Từ hôm nay mình sẽ luyện anatomy mỗi ngày!”. Ngày đầu vẽ được ba cái tay. Ngày thứ hai vẽ được một cánh tay và một chút nhân phẩm. Đến ngày thứ ba thì mở YouTube xem “How to draw better” suốt ba tiếng mà không vẽ nổi một nét. Và thế là art block xuất hiện, hoặc chính xác hơn, nó được triệu hồi rất đúng lúc để hợp thức hóa việc nằm dài trên giường tỏ vẻ tư duy.

Tất nhiên, trạng thái Art block là có thật. Não con người không phải máy in màu Epson mà cứ bấm là chạy. Học vẽ lâu ngày dễ mệt, nhất là khi dành sáu tiếng để vẽ một cái mắt nhưng kết quả trông như củ hành biết suy nghĩ. Áp lực càng lớn khi lên mạng thấy các idol post tranh ầm ầm hay tin tức cậu bé 15 tuổi kiếm vài chục củ một tháng nhờ vẽ commission, còn mình sau vài năm học vẫn đang chiến đấu với tỷ lệ khuôn mặt. Những lúc đó, mất cảm hứng là chuyện bình thường.

Nhưng vấn đề nằm ở chỗ nhiều người đối xử với Art block như giấy phép nghỉ phép vô thời hạn. “Mình đang Art block” trở thành câu thần chú để trì hoãn mọi thứ. Không vẽ. Không luyện tập. Nhưng vẫn rất chăm đăng story than thở rằng mình “mất kết nối với nghệ thuật”, “Chán, cần một nơi giải tỏa”. Trong khi đó, sketchbook phủ bụi đến mức có thể trồng rau, thầy giáo hỏi xem bài thì “em vẫn đang tư duy ạ”.

Sự thật khá đau lòng là đa số kỹ năng không được xây bằng cảm hứng mà bằng kỷ luật. Họa sĩ chuyên nghiệp vẫn phải vẽ dù vui hay buồn, có cảm hứng hay không. Vì nếu chờ “nàng thơ” ghé thăm mới làm việc, chắc hạn deadline đã ghé trước rồi.

Tóm lại, Art block không hoàn toàn là cái cớ cho sự lười biếng, nhưng nó rất dễ bị lợi dụng như một chiếc chăn tinh thần mềm mại để trốn tránh áp lực. Nghỉ ngơi là cần thiết, nhưng nếu nghỉ quá lâu thì đó không còn là art block nữa, đó là “giấc mơ có thật” rồi.