Giữa bối cảnh thiết kế thời đại AI, khi những hình ảnh được trau chuốt đến mức hoàn hảo chiếm lĩnh quy trình làm việc hiện đại, ngày càng nhiều nhà thiết kế bắt đầu tìm lại sức mạnh sáng tạo từ việc chậm lại một nhịp. Creative Director Matteo Di Iorio từ Interstate chia sẻ vì sao sketching vẫn là một trong những phần giá trị nhất – và mang tính con người rõ nét nhất – trong quá trình thiết kế.

Ai có thể ngờ rằng trong kỷ nguyên AI “vươn mình” này – nơi thiết kế thường khởi đầu bằng prompt AI, phần mềm và những mockup hoàn hảo đến từng pixel – lại xuất hiện một cuộc phản kháng thầm lặng? Nó không diễn ra trên màn hình, mà trên giấy, với bút chì và sổ phác thảo.

Giám đốc sáng tạo Matteo Di Iorio chia sẻ: 

Kể từ khi tôi gia nhập Interstate Creative Partners cách đây 5 năm, chúng tôi đã chủ động làm chậm lại giai đoạn khởi đầu của mỗi dự án. Thay vì lao ngay vào các công cụ số, chúng tôi quay trở lại với tư duy vẽ tay – phác thảo, ghi chú, lập sơ đồ ý tưởng và để các concept có không gian riêng trước khi bị định hình bởi phần mềm.

Cách tiếp cận này gần đây đã chứng minh giá trị rõ rệt khi chúng tôi hợp tác cùng The Royal Mint để thiết kế đồng xu kỷ niệm 50p nhân dịp 100 năm giải đua British Grand Prix. Đây không phải là một dự án branding tự do, giàu tính biểu đạt. Đồng xu là một trong những đối tượng thiết kế có yêu cầu kỹ thuật khắt khe nhất, nơi mọi đường nét, kết cấu và tỷ lệ đều phải tuân theo những tiêu chuẩn chính xác tuyệt đối. Thế nhưng, toàn bộ giai đoạn phát triển ý tưởng lại không bắt đầu từ mô hình CAD hay bố cục kỹ thuật số, mà từ những bản phác thảo thô và storyboard.

Tốc độ, bản năng và ý tưởng không qua bộ lọc

Với tôi, sketching chưa bao giờ là câu chuyện về sự hoàn hảo trong kỹ năng vẽ. Tôi sẵn sàng thừa nhận mình không phải là một người vẽ giỏi – và chính điều đó lại khiến phương pháp này trở nên hiệu quả.

Điều sketching mang lại là tính tức thời. Việc phác nhanh những hình khối và từ khóa luôn nhanh hơn rất nhiều so với việc mở phần mềm rồi loay hoay chọn công cụ. Quan trọng hơn, nó giúp ghi lại những cảm nhận bản năng ngay từ đầu, trước khi chúng bị “lọc” qua template hay các giới hạn kỹ thuật.

Sketching đơn giản là đưa ý tưởng từ trong đầu ra giấy khi chúng vẫn còn nguyên tính bản năng và sức sống, không cần phải trau chuốt. Những bản vẽ ban đầu mở ra không gian cho thử nghiệm, thậm chí cả những “tai nạn” thú vị – những điều thường dễ biến mất khi designer nhảy thẳng vào các visual hoàn chỉnh. Khi một thứ trông có vẻ hoàn thiện quá sớm, nó dễ trở nên quá “quý giá”, khiến người ta ngại thay đổi, và phạm vi khám phá cũng vì thế mà thu hẹp lại.

Trong bối cảnh thiết kế trong thời đại AI đề cao tốc độ và sự hoàn thiện nhanh, việc quay lại với giấy bút đôi khi lại trở thành lợi thế. Trên giấy, mọi thứ đều mang tính tạm thời, và chính sự tự do đó giúp mở ra những cách nghĩ tốt hơn. Bởi khi đó bạn không còn áp lực phải hoàn thiện ý tưởng ngay lập tức. Bạn thoải mái hơn, tò mò hơn và sẵn sàng đón nhận những hướng đi bất ngờ hơn rất nhiều.

Thiết kế thời đại AI: Để ý tưởng phát triển trước khi “đóng khung”

Trong dự án The Royal Mint, những cuốn sổ phác thảo của chúng tôi nhanh chóng được lấp đầy. Chúng tôi khám phá hình ảnh những chiếc xe đua mang tính di sản bên cạnh các mẫu Formula One hiện đại, thử nghiệm nhiều góc nhìn khác nhau, các lớp chất liệu thị giác, cũng như những dòng thời gian trực quan thể hiện sự tiến hóa của ngành kỹ thuật trong suốt một thế kỷ.

Có những ý tưởng còn rất lộn xộn, có những ý tưởng thoạt nhìn gần như chưa rõ ràng. Nhưng khi đặt cạnh nhau, chúng lại tạo thành một “bản đồ sáng tạo”, nơi các mối liên kết dần xuất hiện một cách tự nhiên.

Khi nhìn lại toàn bộ hành trình từ bản phác thảo đầu tiên đến đồng xu hoàn thiện, chúng tôi nhận ra rằng một số ý tưởng từng bị xem là “yếu nhất” ở giai đoạn đầu lại trở thành những phương án mạnh nhất sau khi được tinh chỉnh. Những thiết kế ban đầu có vẻ gượng gạo hoặc chưa trọn vẹn, cuối cùng lại tỏa sáng khi được phát triển và hoàn thiện đúng cách.

Đó là một lời nhắc quan trọng: Những ý tưởng tốt hiếm khi xuất hiện trong trạng thái hoàn chỉnh ngay từ đầu. Chúng cần thời gian và sự kiên nhẫn để phát triển hết tiềm năng của mình. Nếu chúng tôi vội vàng mở laptop và lao ngay vào các phần mềm mới nhất, có lẽ nhiều ý tưởng đã không kịp tồn tại đủ lâu để được phát triển.

Thiết kế thời đại AI: Mặt trái của tư duy “quá trau chuốt”

Khi các công cụ AI và khả năng tạo ra hình ảnh tức thì ngày càng trở thành một phần quen thuộc trong quy trình làm việc, tôi bắt đầu lo ngại về những gì đang dần bị đánh mất – đặc biệt là sự ngẫu hứng trong sáng tạo.

Nhiều designers ngày càng có xu hướng muốn đi thẳng đến kết luận và nhìn thấy kết quả cuối cùng ngay lập tức, thay vì đi qua giai đoạn “lộn xộn” ở giữa. Vấn đề là khi bỏ qua quá trình khám phá thô này, chúng ta thường chỉ có được một ý tưởng đã được trau chuốt, thay vì nhiều ý tưởng đang phát triển – đồng nghĩa với việc cơ hội cho những ý tưởng đột phá cũng giảm đi đáng kể.

Ngay cả những layout digital ở mức cơ bản cũng có thể khiến bạn bước vào giai đoạn hoàn thiện quá sớm. Bạn dễ sa đà ngày vào vấn đề căn chỉnh, màu sắc, kiểu chữ và độ hoàn thiện trước khi thực sự kiểm chứng được liệu bản thân ý tưởng có đủ mạnh hay không.

Sketching giúp đưa trọng tâm trở lại đúng chỗ: đó chính là tư duy ý tưởng. 

Dù là xây dựng hệ thống thương hiệu hay thiết kế bài thuyết trình cho những tổ chức như Premier League, việc bắt đầu bằng các flow và storyboard vẽ tay luôn mang lại một mạch kể rõ ràng hơn so với việc thiết kế trực tiếp trên màn hình. Nó giúp bạn có cái nhìn tổng thể trước khi bị cuốn vào chi tiết.

Sự không hoàn hảo của con người là một lợi thế sáng tạo

Bên cạnh tốc độ và khả năng khai mở ý tưởng, sketching còn đưa sự “không hoàn hảo” rất con người quay trở lại với thiết kế hiện đại – điều mà ngành công nghiệp sáng tạo dường như đang dần rời xa.

Những hình ảnh thô chắc chắn sẽ khơi gợi đối thoại. Chúng giữ cho khách hàng cởi mở với nhiều cách diễn giải khác nhau, thay vì khiến phản hồi chỉ xoay quanh những chỉnh sửa bề mặt như màu sắc hay lựa chọn font chữ. Khi một thứ trông chưa hoàn thiện, mọi người có xu hướng trao đổi về ý tưởng, thay vì chỉ nhìn vào cách nó được thực thi.

Sketch cũng tạo điều kiện cho những “tai nạn sáng tạo” xảy ra. Và chính những điều bất ngờ này nhiều khi lại dẫn tới kết quả tốt hơn bất kỳ thứ gì bạn có thể lên kế hoạch trước. Ngược lại, các hình ảnh do AI tạo ra hay những mock-up được trau chuốt quá mức thường mang cảm giác đã “xong” quá sớm, và vô tình khép lại cuộc thảo luận ngay cả khi nó chưa thực sự bắt đầu.

Vì sao chậm lại lại giúp dự án tiến nhanh hơn

Nghe có vẻ trái ngược, đặc biệt trong môi trường agency luôn vận hành với nhịp độ cao, nhưng việc chậm lại ở giai đoạn đầu gần như luôn giúp tăng tốc về sau. Chỉ cần dành một đến hai giờ để sketch cũng có thể giúp chúng tôi làm rõ tư duy, tìm ra những concept tốt hơn và tránh được hàng loạt vòng chỉnh sửa kéo dài ở các bước tiếp theo. Khi ý tưởng được khai thác kỹ ngay từ đầu, giai đoạn triển khai trở nên tập trung và hiệu quả hơn rất nhiều.

Tôi thực sự tin rằng việc bắt đầu với bút chì là một dạng “reset” sáng tạo. Nó giúp designer kết nối lại với trực giác, đồng thời đặt ý tưởng lên trên yếu tố thẩm mỹ. Sau cùng, nó nhắc chúng ta rằng chính quá trình – chứ không chỉ kết quả – mới là nơi sáng tạo thực sự tồn tại. Và có lẽ, khi thiết kế thời đại AI càng phát triển thì lợi thế mang tính con người này lại càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

Tác giả: Matteo Di Iorio
Biên dịch: Monster Lab