Portfolio là gì?

Portfolio là một bộ sưu tập các tài liệu học thuật và nghề nghiệp, phản ánh quan điểm, kỹ năng, năng lực chuyên môn, trình độ học vấn, quá trình đào tạo và kinh nghiệm của bạn. Thông qua portfolio, người xem có thể hiểu rõ hơn về cá tính, tư duy và thái độ làm việc của bạn.

Việc lựa chọn những trải nghiệm học tập và nghề nghiệp phù hợp nhất, đồng thời trình bày chúng trong một cấu trúc rõ ràng, dễ tiếp cận sẽ giúp nhà tuyển dụng nhìn thấy bằng chứng cụ thể về khả năng tổ chức, giao tiếp cũng như các kỹ năng nghề nghiệp mang tính thực tiễn của bạn.

Portfolio nên bao gồm những gì?

Trước hết, hãy lưu lại tất cả những sản phẩm bạn tạo ra, sau đó mới quyết định những nội dung thực sự nên đưa vào portfolio. Một số tài liệu có thể phù hợp với vị trí công việc này hơn vị trí khác, vì vậy việc sở hữu nhiều mẫu đa dạng sẽ giúp bạn linh hoạt hơn trong quá trình ứng tuyển. Bạn hoàn toàn có thể trình bày portfolio theo phong cách sáng tạo của riêng mình. Dưới đây là những nội dung quan trọng nên có:

Tuyên bố về tính nguyên bản
Một đoạn văn xác nhận đây là sản phẩm do chính bạn thực hiện và mang tính bảo mật, đồng thời nêu rõ liệu có nội dung nào trong portfolio không được phép sao chép hay không.

Triết lý làm việc
Mô tả ngắn gọn quan điểm của bạn về bản thân và ngành nghề mà bạn mong muốn theo đuổi.

Sơ yếu lý lịch
Tổng quan về kỹ năng và kinh nghiệm làm việc. Bạn cũng có thể đính kèm các minh chứng như chứng chỉ, văn bằng, bằng cấp, giải thưởng, tư cách thành viên nghề nghiệp hoặc kinh nghiệm tham gia các hoạt động cộng đồng.

Sản phẩm công việc
Khi lựa chọn các sản phẩm đưa vào portfolio, hãy ưu tiên những dự án thể hiện rõ nhất kỹ năng, năng lực và thành tựu của bạn, đặc biệt là những yếu tố liên quan trực tiếp đến vị trí mà nhà tuyển dụng đang tìm kiếm.

Các dự án đang thực hiện
Liệt kê những dự án hoặc hoạt động liên quan đến nghề nghiệp mà bạn đang triển khai, có thể góp phần bổ sung kỹ năng và năng lực chuyên môn cho lĩnh vực bạn theo đuổi.

Kế hoạch học tập
Bạn có thể đính kèm bảng điểm thể hiện các môn học đã hoàn thành cùng kết quả đạt được, cũng như danh sách các chương trình dự kiến sẽ theo học trong thời gian tới.

Người tham chiếu
Danh sách từ ba đến năm người có thể xác nhận năng lực chuyên môn của bạn, bao gồm giảng viên, người hướng dẫn thực tập, quản lý trực tiếp tại nơi làm việc hoặc người phụ trách các hoạt động khác như dự án phục vụ cộng đồng.

8 lời khuyên từ chuyên gia để xây dựng một portfolio thật sự ấn tượng cho dân thiết kế

Các nhà thiết kế hàng đầu và giám đốc sáng tạo đã chia sẻ những kinh nghiệm giúp portfolio của bạn chinh phục nhà tuyển dụng.

Trường hợp bạn đã đầu tư rất nhiều công sức cho portfolio của mình, nhưng dường như nó vẫn chưa tạo được sự khác biệt. Vấn đề nằm ở đâu? Thực tế, mỗi ngày các giám đốc sáng tạo và nhà tuyển dụng phải xem hàng chục, thậm chí hàng trăm portfolio. Vì vậy, để nổi bật, chỉ sở hữu những sản phẩm thiết kế tốt là chưa đủ. Portfolio của bạn cần thể hiện tư duy chiến lược, sự chọn lọc kỹ lưỡng và cách trình bày có chủ đích.

Thách thức không chỉ nằm ở việc phô diễn kỹ năng chuyên môn, mà còn ở khả năng kể câu chuyện của chính bạn với tư cách là một nhà thiết kế. Dù bạn là sinh viên mới tốt nghiệp đang tìm kiếm công việc đầu tiên, một designer tầm trung muốn tiến xa hơn, hay một người đã có nhiều kinh nghiệm đang tìm kiếm cơ hội mới, portfolio của bạn cần truyền tải ngay lập tức bạn là ai, bạn làm gì và vì sao điều đó có giá trị.

Để giúp bạn hiện thực hóa điều này, chúng tôi đã tổng hợp những chia sẻ từ các chuyên gia sáng tạo hàng đầu tại Mỹ và Anh, nhằm hỗ trợ bạn xây dựng một portfolio thực sự tạo được tiếng vang. Từ những người sáng lập agency đến các giám đốc sáng tạo, họ cùng chia sẻ góc nhìn về điều gì khiến một portfolio trở nên nổi bật.

1. Chất lượng quan trọng hơn số lượng

Đây là lời khuyên hầu như ai cũng nhắc tới, và hoàn toàn có cơ sở. Một portfolio hiệu quả luôn cần được biên tập và chọn lọc. Không ai, ngoại trừ một người thân lớn tuổi, muốn xem một cuốn sổ lưu niệm ghi lại tất cả mọi thứ bạn từng làm. Thay vào đó, những người dẫn dắt sáng tạo mong muốn nhìn thấy một bộ hồ sơ ngắn gọn, được chọn lựa cẩn thận, bao gồm những sản phẩm tốt nhất của bạn.

Jessica Walsh, nhà sáng lập agency sáng tạo &Walsh, chia sẻ quan điểm mà nhiều người trong giới sáng tạo đều đồng tình rằng bà luôn ưu tiên chất lượng hơn số lượng trong portfolio. Bà cho rằng việc chỉ trình bày một vài dự án thật sự mạnh sẽ hiệu quả hơn nhiều so với việc xen lẫn các sản phẩm tốt giữa quá nhiều tác phẩm tầm trung. Theo bà, nên mở đầu và kết thúc portfolio bằng những dự án tốt nhất để thu hút sự chú ý và để lại ấn tượng tích cực.

Renata Amaral Morris, nhà sáng lập EAT Studio, cũng đồng tình với quan điểm này. Morris nhấn mạnh rằng một portfolio gồm năm đến tám dự án xuất sắc sẽ tạo ấn tượng mạnh hơn nhiều so với một portfolio pha trộn giữa tác phẩm rất tốt và tác phẩm trung bình, bởi điều đó có thể làm giảm cảm nhận chung về chất lượng.

2. Nên đưa những gì vào portfolio?

Portfolio nên bao gồm các sản phẩm đa dạng hay tập trung vào một hướng chuyên biệt? Theo Renata, điều này không quá quan trọng, miễn là portfolio làm nổi bật được thế mạnh của bạn. Studio của bà làm việc với cả những designer đa năng lẫn những người chuyên sâu trong các lĩnh vực cụ thể. Điều cốt lõi là phải giới thiệu được những sản phẩm tốt nhất, những dự án mới nhất, đẹp nhất và phù hợp nhất.

Craig Black, người làm việc trong lĩnh vực sáng tạo, cũng đưa ra góc nhìn tương tự. Theo anh, nếu bạn đang ứng tuyển cho một vị trí cụ thể hoặc nhắm tới một ngành nghề nhất định, việc tập trung vào một hướng chuyên biệt phù hợp với mục tiêu đó sẽ mang lại hiệu quả cao hơn. Ngược lại, với những người mới bắt đầu hoặc đang tìm cách khẳng định bản thân, một portfolio đa dạng có thể thể hiện được tính linh hoạt, tinh thần thử nghiệm và quá trình phát triển.

Tuy vậy, Craig nhấn mạnh rằng ngay cả với một portfolio đa dạng, vẫn cần có cảm giác thống nhất. Yếu tố này có thể đến từ phong cách cá nhân, cách kể chuyện nhất quán hoặc mục đích rõ ràng đứng sau mỗi dự án.

Jessica bổ sung thêm một khía cạnh đáng cân nhắc: hãy nghĩ đến những công việc bạn thực sự yêu thích. Những gì bạn đưa vào portfolio thường cũng chính là những gì bạn sẽ được tuyển để làm, vì vậy portfolio nên được định hướng nhiều hơn về những dạng công việc bạn muốn tiếp tục theo đuổi và sáng tạo trong tương lai.

3. Hãy để tác phẩm có không gian “thở”

Khi đã quyết định những dự án nào sẽ được đưa vào portfolio, bước tiếp theo là tìm ra cách trình bày phù hợp nhất. Dù bạn lựa chọn hình thức nào, điều quan trọng là phải sử dụng không gian một cách có chủ đích, để tác phẩm có đủ khoảng trống cần thiết.

Renata cho rằng việc sử dụng thumbnail đơn giản, kích thước lớn cho trang tổng hợp dự án và hình ảnh lớn ở các trang chi tiết là lựa chọn lý tưởng. Những website quá phụ thuộc vào hiệu ứng động hoặc chuyển cảnh cầu kỳ có thể làm phân tán sự chú ý khỏi chính tác phẩm, trong khi tác phẩm mới là yếu tố cần được đặt ở vị trí trung tâm.

Abi Sargant, designer tại Taxi Studio, cũng khuyên rằng không nên nhồi nhét quá nhiều hình ảnh trên cùng một trang. Thay vào đó, hãy phóng to những hình ảnh then chốt để tạo  hiệu quả hình ảnh rõ ràng. Vì portfolio thường được xem trên màn hình, từ điện thoại đến laptop, việc trình bày tác phẩm theo cách tốt nhất cũng chính là thể hiện sự tự tin với ngôn ngữ hình ảnh của bạn.

4. Tập trung vào kể chuyện

Việc các sản phẩm trong portfolio trông đẹp về mặt thẩm mỹ là điều hiển nhiên. Tuy nhiên, nếu chỉ dừng lại ở đó, portfolio vẫn chưa hoàn thành vai trò của mình. Hình ảnh đẹp đơn thuần không giúp nhà tuyển dụng hiểu bạn là ai.

Điều họ mong muốn là chỉ cần lướt qua portfolio cũng có thể cảm nhận được bạn là kiểu nhà thiết kế như thế nào. Để làm được điều đó, portfolio cần kể một câu chuyện – câu chuyện của chính bạn.

Craig nhấn mạnh rằng kể chuyện là yếu tố mang tính cốt lõi, bởi nó biến portfolio từ một bộ sưu tập sản phẩm thành một hành trình có chiều sâu và cảm xúc. Với anh, portfolio không chỉ là nơi trưng bày thành phẩm cuối cùng, mà còn là nơi chia sẻ quá trình đã tạo nên những tác phẩm đó.

Anh cho rằng cách tốt nhất để thể hiện điều này là kết hợp hình ảnh thuyết phục với phần mô tả ngắn gọn, có mục đích rõ ràng. Việc sử dụng hình ảnh và video để minh họa từng bước trong quy trình giúp người xem hiểu sâu hơn về dự án, cũng như tư duy và kỹ năng đứng sau mỗi tác phẩm.

5. Giải thích quy trình làm việc của bạn

Trọng tâm trong câu chuyện của portfolio không nên là bạn đã làm gì, mà là vì sao bạn lại làm như vậy. Như Frédéric Marchand chia sẻ, một portfolio mạnh không chỉ trưng bày sản phẩm, mà còn hé lộ tư duy giải quyết vấn đề phía sau. Bạn đã đối diện với thách thức gì, vì sao điều đó quan trọng, và bạn đã xử lý nó như thế nào.

Issy Atkinson gợi ý rằng bạn có thể chuẩn bị ít nhất hai phiên bản portfolio: một phiên bản thiên về kể chuyện, phù hợp để trình bày trực tiếp trong các buổi phỏng vấn và một phiên bản khác cô đọng hơn, dùng để gửi qua email.

Dù vậy, Becky Lysaght lưu ý rằng số lượng chữ trong portfolio nên được tiết chế. Nhà tuyển dụng thường không có nhiều thời gian, vì vậy mỗi trang chỉ nên có một đến hai câu súc tích, đủ để dẫn dắt người xem.

6. Cân nhắc sử dụng nội dung video

Video không phải là yếu tố bắt buộc, nhưng là một công cụ đáng cân nhắc để nâng cao chất lượng portfolio. Một video reel được đầu tư tốt có thể truyền tải cá tính, quy trình làm việc và phong cách sáng tạo của bạn chỉ trong vài giây.

Theo Frédéric, video giúp cô đọng những sản phẩm tốt nhất vào một định dạng dễ tiếp nhận và khó bị bỏ qua, đặc biệt khi được sử dụng như điểm nhấn trên trang chủ hoặc như lớp nội dung bổ sung trong các trang dự án.

7. Hãy mang dấu ấn cá nhân

Khi xây dựng portfolio, nhiều người có xu hướng thể hiện một phiên bản bản thân mà họ nghĩ người khác muốn thấy, thay vì con người thật của mình. Tuy nhiên, điều này dễ phản tác dụng. Phần lớn những người dẫn dắt sáng tạo không tìm kiếm sự hoàn hảo, mà tìm kiếm những cá nhân chân thực và có tiềm năng phát triển lâu dài.

Bạn có thể thể hiện dấu ấn cá nhân thông qua các dự án được chọn, cách viết nội dung và cách thiết kế tổng thể portfolio. Renata cho biết bà đánh giá cao việc được hiểu thêm về con người của người sáng tạo, chẳng hạn như thông tin cá nhân cơ bản, sở thích hoặc lĩnh vực chuyên môn. Điều này giúp studio kết nối designer với những dự án phù hợp hơn.

Dù những portfolio sáng tạo, phá cách có thể tạo ấn tượng mạnh, bạn không bắt buộc phải theo đuổi hướng này. Theo Mike Goldsworthy, dù hình thức trình bày có thể thu hút ánh nhìn ban đầu, chính chất lượng portfolio mới là yếu tố quyết định giúp bạn có được công việc.

8. Cách chia sẻ portfolio

Khi chia sẻ portfolio, điều đầu tiên bạn nên làm là đọc kỹ hướng dẫn trên website của studio hoặc công ty. Nhiều nơi đã nêu rõ cách họ muốn nhận hồ sơ.

Renata cho rằng một email ngắn gọn, rõ ràng, thân thiện và mang tính cá nhân sẽ giúp tác phẩm được tỏa sáng. Portfolio nên là trung tâm của sự chú ý; nếu chất lượng công việc đủ tốt, nó sẽ tự thể hiện giá trị của mình và tạo hứng thú cho người xem.

Bà cũng nhấn mạnh rằng khi nhận email, điều đầu tiên họ làm là xem thiết kế. Vì vậy, việc trình bày rõ ràng đường link hoặc tệp đính kèm là điều cần thiết. Một email súc tích, chân thành và không mang cảm giác gửi đại trà luôn là cách tiếp cận hiệu quả nhất.

Xem thêm portfolio cùng các sản phẩm sinh viên Monster Lab tại đây